In Riga vond vorige zaterdag de eerste “Baltic Pride” plaats. Op dezelfde dag vond in Brussel de Belgian Lesbian and Gay Pride plaats. De verschillen zijn echter immens groot. In Riga wilde de gemeenteraad de optocht in eerste instantie verbieden, tot grote verontwaardiging van de internationale holebi-gemeenschap. Daarnaast is het algemeen geweten dat gelijkaardige parades in het verleden maar al te vaak geconfronteerd geweest zijn met verbaal en zelfs fysiek geweld. De pride kon uiteindelijk toch doorgaan.

Ilke Jaspers, die de Baltic Pride mee organiseerde, verblijft als jonge Vlaamse holebi in Estland, richtte daar tegen alle media-weerstand in een holebi-groep op en steekt haar nek uit voor alle Estste holebi’s die dit nog lang niet durven doen. De Wel Jong Niet Hetero webredactie vond het hoog tijd om nog eens polshoogte te nemen.

Vroeger was er vooral sprake van fysiek geweld, vandaag de dag zou zich dit ‘beperken tot’ verbaal geweld, en nu wou de gemeenteraad de pride afschaffen. Gaat alles daar achteruit? Of zit er iets anders achter?
“De Letse organisatie heeft ons uitgelegd dat het dit jaar erger zou zijn dan vorig jaar. Dit komt door de economische crisis. Letland is een land dat helemaal failliet gegaan is en veel mensen zijn in de armoede beland. Wat er dan gebeurt, is dat mensen hun frustratie uiten ten opzichte van minderheidsgroepen. Holebi’s, die nog lang niet aanvaard worden, zijn dan een gemakkelijk slachtoffer. De reden waarom de gemeenteraad in Riga alles in het werk stelde om de pride te bannen, zijn uiteraard de verkiezingen die er aankomen. Voor Letse poltici zou het zomaar laten doorgaan van de pride meer stemmen kosten dan wat dat in België zou betekenen...

Hoe gaan de autoriteiten om met de gewelddreiging?
Er wordt inderdaad echt wel gevreesd voor meer geweld. Maar wanneer een pride toegestaan is, is de politie massaal aanwezig en biedt men echt wel bescherming. Soms zijn we als holebi's helemaal afgesloten van de stad. Ik vind het ook een ongelooflijk zwak argument dat wij onze vrijheden niet mogen gebruiken omdat bepaalde mensen haatdragend zijn ten aanzien van ons, holebi’s. Wat Letland moet doen, is niet een weekje in het jaar de pride aanvechten ‘om veiligsheidsredenen’ maar het land sensibiliseren tot meer aanvaarding, het hele jaar door!

De Baltic Pride wisselt elk jaar af tussen Letland, Litouwen en Estland. Zijn er nuances tussen die landen?
Dit jaar is het de eerste keer dat de Baltische pride plaatsvindt. Riga (Letland) heeft altijd de grootste pride traditie gekend dus zijn we daar gestart. In 2010 trekken we naar Vilnius in Litouwen waar voor het eerst een pride zal plaatsvinden, toch wel bijzonder. In 2011 trekken we ten slotte naar Tartu in Estland, de plaats waar onze holebi-vereniging is opgericht.

De verschillen tussen de landen zijn zeker aanwezig. De cultuur is anders en dus ook de uiting van de discriminatie. Estland heeft een rustige cultuur, eerder wat passiever. Dus tijdens prides is er ook minder extreem geweld. Letland heeft een actievere cultuur en zowel de holebigroepen als de homofoben zijn actiever tijdens prides. Litouwen is dan weer zeer katholiek, dit in tegenstelling tot Letland en Estland waar meer een protestantse traditie heerst. In Litouwen is het dus nog het ergste gesteld en gezien we er nog nooit een pride gehad hebben, kunnen we de anti-betogingen ook niet inschatten.

Qua dagdagelijkse realiteit heerst er echter dezelfde discriminatie: holebi’s bestaan er gewoon niet, we mogen doen wat we willen maar moeten het verborgen houden, we hebben geen rechten. Kortom, we moeten eeuwig in de kast blijven zitten.

Toen men in Riga de pride wilde verbieden werd er geopperd dat dit onwettelijk zou zijn. Wat is daar van aan?
Het is inderdaad toegestaan om parades te verbieden als het veiligheidsrisico te hoog is. Als het op parades aankomt van minderheidsgroepen moet je uiteraard oppassen omdat het veiligheidsrisico dan altijd een stuk hoger ligt. Ik blijf er echter bij dat wanneer de veiligheid zo extreem in het gedrang komt, men echt nood heeft aan verandering binnen de samenleving. Ik geloof alleen in het verbieden van parades om veiligheidsredenen als er tegenover staat dat men het volgende jaar gaat werken aan een betere aanvaarding van minderheden.

Zie ook de Europese Grondwet.

Hoe reageren de lokale holebi-jongerenverenigingen?
Het is eigenlijk heel simpel, we kennen hier maar één holebi-jongerengroep in Estland en dat is de groep die ik mee opgericht heb. Ik kwam hier toe als studente en zag dat Estland nood had aan een actieve holebi-jongerengroep die activiteiten, fuiven en projecten organiseert. We zijn als jongerengroep altijd erg aangedaan door zo een reacties. Hoewel de angst vaak groter is dan de wens om op straat te komen is het voor ons belangrijk dat er een evenement plaats vindt waar vele holebi’s samenkomen. Een 300 a 400-tal holebi’s samen is hier iets spectaculairs en iets waar men heel erg naar uitkijkt.

We kunnen stellen ‘eind goed al goed’, de pride is doorgegaan…
Inderdaad, ik ben trots dat de Baltic Pride door is gegaan. WJNH mag die trots zeker en vast met mij delen, want het is dankzij WJNH dat ik de kans kreeg om naar het buitenland te trekken en te beseffen dat het daar allemaal niet geweldig is.

De steun die organisaties geven aan landen zoals mijn thuisland, is een grote kracht. Ik kon dankzij de diverse steun mijn Estisch team meenemen naar seminaries buiten Estland. Dit gaf hen een ongelooflijk grote motivatie om door te gaan met hun strijd om gelijke rechten voor iedereen. Samen zijn met holebi's, op de straat openlijk kunnen samenzijn en vooral geloven dat het inderdaad kan veranderen, is iets dat wij hen kunnen aanbieden en ook doen met onze steun!

(NM)
24/05/2009