Filmrecensie: Tom of Finland

24-03-2018

Grimmige flashback van oorlog
‘Tom of Finland’ start als een grauwe biografische schets van luchtafweerofficier Touko Laaksonen in volle kilte en ontbering van de Tweede Wereldoorlog, aan het front tegen de Soviets. Wie echter een rasechte oorlogsfilm verwachtte is eraan voor de moeite. Filmregisseur Dome Karukoski, die in Finland en ver daarbuiten quasi de godenstatus bereikt heeft met meerdere (inter)nationale bekroningen en nominaties voor zijn films, maakt handig gebruik van flashbacks uit de oorlogstijd om de achtergrond en latere motieven van hoofdpersonage Touko uit te tekenen. Al omvat het plot quasi vijf decennia, het gros ervan speelt zich af in de naoorlogse periode.

Het naoorlogse Finland
Het is duidelijk dat de oorlog een sterke indruk op Touko nagelaten heeft, maar toch pikt hij de draad terug op met zijn job als tekenaar voor een Fins reclamebureau. Rozengeur en maneschijn wordt het echter niet voor Touko; als homo wordt hij geconfronteerd met het stigma en de agressie tegenover holebi’s in het toenmalige Finland. Wie betrapt wordt als homo zijnde, wordt afgeranseld, opgesloten en vervolgens aan de - spreekwoordelijke - schandpaal genageld. Het Finse homomilieu is dan ook verdoken in groezelige cafeetjes en in donkere parken, maar zelfs op privéfeestjes is een inval door de ordediensten nooit helemaal uit te sluiten.

Stil protest en een nieuw begin
Langzaam maar zeker maakt Touko komaf met de demonen in zijn hoofd. Van de Russische soldaat die hij moest doden tot de agent die homo’s afranselde, allemaal beeldt hij ze in zijn tekeningen af als stoere homo’s in strakke uniformen met weinig verhullende broek, lederen laarzen,… Jammer genoeg blijft het bij stil protest, zoals Touko’s goede vriend zei: “Dit zou hier inslaan als een atoombom”.

Wanneer Touko en zijn zus Kaija de jonge danser Nipa als huisgenoot krijgen breekt een nieuwe levensfase aan. Kaija en Touko hebben beide een oogje op de jongeman, maar het zijn Touko en Nipa die langzaam maar zeker naar elkaar toe groeien. Plots klinkt alle muziek jazzy en opgewekt en beleven de twee mannen een droom in de veilige cocon van hun huis. Nipa overtuigt Touko na lang aandringen om enkele van zijn homo-erotische schetsen naar een Amerikaanse uitgever te sturen, “zodat iedereen zou weten dat we bestaan”.

Going to California
Wanneer het noodlot nogmaals toeslaat besluit Touko om niet bij de pakken te blijven zitten en gaat in op het voorstel van uitgever Doug om naar Californië te gaan om zijn tekeningen te promoten. Eenmaal in Californië aangekomen, komt Touko terecht in één groot leather fetish-fest met opblaasbare piemels, “cock-tails” en Freddy Mercury look-alikes. Daar pas beseft hij hoe groot de impact van zijn tekeningen op de Amerikaanse gay scene is en op welke manier hij iets ‘positiefs’ voor de community kan betekenen.

Karukoski schetst het leven van tekenaar Touko Valio Laaksonen, een van meest invloedrijke artiesten in de 20e-eeuwse gay scene. Met behulp van een sterk staaltje symboliek in flashbacks uit verschillende periodes werkt hij zorgvuldig de psychologische ontwikkeling van het hoofdpersonage uit en ontstaat een plot met verschillende verhaallijnen. ‘Tom of Finland’ toont niet enkel het leven en de bekommernissen van hoofdpersonage Touko, maar geeft een verfrissende kijk op de westerse naoorlogse homogemeenschap. Ondanks enkele aangrijpende gebeurtenissen geeft ‘Tom of Finand’ een warme en bijzonder strijdlustige boodschap mee aan het publiek. Of zoals regisseur Karukoski het omschrijft: “I want to make films that make the audience smile for a week”.

WJNH filmscore: 7,5/10. Met dank aan Sphinx Cinema en het warmste publiek ooit